Jerzy Waldorff

Krytyk muzyczny, działacz społeczny, pisarz, publicysta, osoba pełna pasji i charyzmy. Sam siebie określał mianem „strażnika narodowej pamięci”. Taką osobą był Jerzy Waldorff. Urodził się 4 maja 1910 roku w małej wsi na Kujawach jako Jerzy Preyss, tam też się wychował. Ukończył studia prawnicze i muzyczne. Jako dwudziestopięciolatek przeniósł się z matką i siostrą do Warszawy – miasta, z którym związał się na resztę swojego życia.

„Waldorff” początkowo było jego pseudonimem, jednak określenie to tak do niego przylgnęło, że zmienił nazwisko. W ciągu swojej kariery pracował jako recenzent muzyczny w „Kurierze porannym” oraz w „Prosto z mostu”, komentator muzyczny dla Polskiego Radia, felietonista w tygodnikach „Świat” i „Polityka”. Był również związany z tygodnikiem „Przekrój”. Jest autorem 20 książek, poświęconych głównie muzyce poważnej, między innymi Sekretów Polihymnii, które stały się muzycznym abecadłem kilku pokoleń Polaków. Waldorff był również popularyzatorem kultury muzycznej w telewizji, radiu i w prasie.

W okresie wojennym Waldorff był zaangażowany w pracę Rady Głównej Opiekuńczej oraz w prace podziemia, między innymi przygotowując komunikaty z podsłuchów alianckich. Pod koniec wojny trafił do Łodzi, jednak musiał stamtąd uciekać, oskarżany o bycie przedwojennym propagatorem faszyzmu i antysemitą. Oskarżenia były związane z jedną z jego książek, Sztuką pod dyktaturą, w której opisywał on zasługi Mussoliniego dla rozwoju Włoch. To dzieło nie przyniosło mu dużej chwały i przez resztę swojego życia musiał się z niego tłumaczyć.

Jerzy Waldorff ma ogromne zasługi na polu działań społecznych i ochrony zabytków. Z jego inicjatywy powstało Muzeum Karola Szymanowskiego w Zakopanem i Muzeum Teatralne w Warszawie. Dzięki niemu odrestaurowano pałac książąt Radziwiłłów w Antoninie. Przyczynił się do sprowadzenia do Polski szczątków Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zainicjował również powstanie dwóch pomników w Warszawie: Ignacego Paderewskiego i Józefa Piłsudskiego. Przedsięwzięciem, które było najbardziej związane z jego osobą, było założenie Społecznego Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami, nazwanego później jego imieniem. Był inicjatorem pierwszej Kwesty Powązkowskiej, która następnie stała się corocznym wielkim wydarzeniem. Za jego życia odnowionych zostało 1000 pomników na cmentarzu powązkowskim. W 1996 roku Waldorff otrzymał tytuł „Warszawiaka Roku”. Został również odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, za wybitne zasługi dla polskiej kultury.

Przez całe swoje życie Waldorff nie był szczególnie mocno związany z Kościołem, dlatego po jego śmierci, 29 grudnia 1999, Kuria Warszawska nie pozwoliła na odprawienie mszy w jakimkolwiek kościele w Warszawie. Uroczystości odbyły się w gmachu Teatru Wielkiego i kaplicy pogrzebowej na Starych Powązkach, na których spoczęło ciało Waldorffa. Razem z nim pochowano jego długoletniego partnera i miłość jego życia, Mieczysława Jankowskiego.